Hatırlayalım..
Kitle imha silahları olduğunu ileri sürülen Saddam’a yönelik uluslararası tepkiler giderek büyüyordu.
28 Mart 1990’da, Londra’nın Heathrow havaalanında yapılan bir operasyonda ele geçen malzemeler, Saddam’ın kitle imha silahları ürettiği yönündeki kuşkuları daha da arttırdı.
Çünkü..
Britanya gümrük dairesi muhafızlarınca askeri kullanıma özgü elektrikli ‘Kritronlar’ ele geçirilince, bu parçaların nükleer silahlarda patlayıcı eleman olarak kullanılabileceğini işaret ediyordu.
Oysaki..
Bu hassas parçalar, San Diego Kaliforniya’daki bir firma tarafından üretilmiş ve bu parçalar TWA’nın bir kargo uçağıyla Londra’ya gönderilmiş, iki hafta boyunca da transit bölgesinde stok edilmişti.
Gümrük ajanları, tam da yükün Bağdat’a doğru havalanmaya hazır bir Irak havayolları uçağının bagajına yerleştirileceği anda duruma el koymuş ve olayda ikisi Iraklı, bir Lübnanlı ve diğer ikisi İngiliz olmak üzere beş kişi tutuklanmıştı.
Yukarıda açıklanan Bazoft olayı, Heathrow havaalanında ele geçirilen bu askeri malzemeler ve ABD’nin dirsek çevirmesi karşısında uluslararası toplumun bir komployla karşı karşıya olduğundan daha o zamanlar kuşku duyulmaya başlamıştı …
Birleşmiş Milletler Silah Denetçileri Irak’ta uygun bir çalışma ortamı bulamıyor, dolayısıyla Saddam’da böylesi bir silahın varlığı da kanıtlanamıyordu.
Irak ise 7 Aralık’ta söz konusu takvim çerçevesinde elindeki kitle imha silahlarının listesini BM’e göndermiş ancak bu kez de ABD bunu tatmin edici bulmamıştı.
Kriz büyüyordu…
Bu sırada Türkiye’de neler oluyordu?
Türkiye’de Bülent Ecevit’in başbakanlığındaki koalisyon hükümeti Irak krizini endişeyle karşılamıştı ama sorun sadece bu değildi…
Kriz bir yana, Başbakan Ecevit üç ayrı sorunla daha karşı karşıyaydı;
Başta Ecevit’in gittikçe ağırlaşan sağlık durumu geliyor ve bunu da ABD’den gelen Kemal Derviş’in öncülüğünde hız kazanan DSP içindeki parti içi çekişmeler izliyordu.
İkinci önemli sorun, koalisyon ortağı MHP lideri Devlet Bahçeli’nin ‘AB’ye uyum yasaları’ adı altında Meclis’e getirilen ‘Kürtçe eğitim’,’idamın kaldırılması’ ve ‘Kürtçe yayın’ konularına karşı bir tavır almasıydı.
Ve nihayetinde Ağustos ayı yaklaşıyordu, yeni komuta heyeti şekillenecekti; Genelkurmay Başkanı Orgeneral Hüseyin Kıvrıkoğlu’nun görev süresinin uzatılması meselesini Başbakan Ecevit’in çözmesi gerekiyordu.
Bu üç ana noktada yığılan sorunları da ABD’nin olası bir Irak harekatında Türkiye’den talepleri izliyordu. Hepsi üst üste gelmişti…
Ecevit Hükümeti neden peş peşe dizilen bu sorunlarla aniden karşı karşıya gelmişti?
İşte tam böylesi bir süreçte, gazeteci Cengiz Çandar’ın Yeni Şafak Gazetesinde bir yıl önce dillendirmiş olduğu bir siyasi analiz gündeme damgasını vuruyordu.
Çandar’a göre ABD Ecevit’i istemiyordu.
Çandar bunu Ecevit’in ABD politikalarına körü körüne itaat etmeyişine bağlıyordu.
Cengiz Çandar’ın yazısı aynen şöyle:
‘Tüm yazılarda Ecevit’in Saddam’a ve diğer Irak yöneticilerine ‘sevecen’, Amerika ve İngiltere’ye ilişkin olarak ise ‘kuşkucu’ bir dil kullandığı dikkatlerden kaçmıyor.
Körfez Savaşı’ndan önce ‘iktidarda olmadığı’ için ‘ilk defa üzüldüğünü’ Saddam’a açıklayan Ecevit’e bir ‘ilahi el’ yardım etmiş olmalı.
Irak’ta Saddam Hüseyin rejimini hedef alan bulutların Washington’da koyulaşmaya başladığı sırada Ecevit iktidarda. Tarih, Ecevit’e içinde ukde kalmaması için cömert davranmış olmalı’.
Bu neyi ifade ediyor?
Bülent Ecevit, Türkiye’de Başbakan kaldığı sürece, Türkiye’nin Amerikalıların girişmek istediği Saddam Hüseyin’i devirme operasyonuna dahil olmasının pek zayıf bir ihtimal olduğuna…
Bir başka ‘şey’e daha işaret ediyor:
Eğer, Afganistan’daki Taliban rejimine yönelik olarak başlatılan ‘terörü ve terörist barındıran ve üreten rejimleri hedef alan ‘kampanya’nın içine -her ne pahasına olursa olsun- Irak’ı alarak genişlemesi bir ‘Amerikan politikası’ halini alırsa; o gün geldiğinde Bülent Ecevit, Türkiye’de Başbakan olarak bırakılmayacaktır.’
Şimdi..
Cengiz Çandar ‘ABD politikası Irak’ı hedef aldığında Bülent Ecevit Türkiye’de Başbakan olarak bırakılmayacaktır’ ifadelerini kullanarak böylesi kesin bir yargıda bulunma cüretini nereden alıyordu?
Biraz geriye gidelim…
Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer, Katar Emiri Halife El-Tani onuruna 25 Aralık 2001 günü verdiği yemekte Genelkurmay Başkanı Org. Kıvrıkoğlu ile görüştü.
Başbakan Ecevit, ABD’nin Irak’a müdahalesi ve doğabilecek sonuçlarının ne olduğunu sorduğunda Genelkurmay Başkanı Kıvrıkoğlu’nun verdiği yanıt aynen şöyledir ;
‘ABD’nin müdahalesi halinde Kuzey Irak’ta bir Kürt Devleti gündeme gelebilir. Böyle bir şeyi hazmedemeyiz. Türkiye buna kayıtsız kalamaz.
Irak zaten fiilen üçe ayrılmış durumda. Irak’ın resmen üçe ayrılmasını Türkiye, Rusya, İran, Suriye, kısaca tüm Araplar kabullenemez. Arap topraklarında etnik başka bir ülkenin kurulmasını kimse hazmedemez’.
Yani?
Genelkurmay, ABD’nin Irak’a müdahalesiyle ortaya çıkması güçlü bir olasılık olan bir Kürt devletini Türkiye’ye yönelik bir tehdit olarak algılıyordu.
Öte yanda..
ABD’ye giderken Fikret Bila’ya verdiği şu beyanattan Başbakan Ecevit’in de Irak’ta bir Kürt devleti fikrine sıcak bakmadığı anlaşılıyor;
‘Başkan Bush’a söyleyeceğim şu olacak; Irak işini çözersek büyük başarı olur. Ayrıca Kuzey Irak’ta Kürt devletini kabul edemeyeceğimizi, Türkmenlerin haklarını gözeteceğimizi, Irak’ın toprak bütünlüğünün korunması gerektiğini ve müdahale halinde ulusal güvenlik ve çıkarlarımız doğrultusunda askeri açıdan da seyirci kalamayacağımızı ileteceğim.’
Ve..
Ecevit, 16 Ocak 2001 Başkan Bush’la görüşmeden önce de bu tavrını ABD Dışişleri Bakanı Grossman’a bildirmişti, ifadeleri aynen şöyledir;
‘Irak parçalanmamalı. Bu Türkiye için çok olumsuz sonuçlar doğurur. Irak’taki çözülme bölgede büyük istikrarsızlığa sebep olur. Bu bakımdan Irak’ın toprak bütünlüğü çok önemli. Türkmenler ezilebilir. Güneyde Şiiler İran’ın etkisine girebilir.’
Yani Başbakan Ecevit, ABD’nin olası bir Irak harekatına destek vermeyecekti.
Ve..
Çandar’ın, ‘ABD Ecevit’in başta olduğu bir Türk Hükümeti ile Irak’a savaş açamaz’, sözünün altında neyin yattığı artık anlaşılıyordu, Ecevit devrilecekti…
Peki nasıl?
Ecevit Hükümeti’nin devrilme sürecini bir yanda MHP liderli Bahçeli’nin amacı dışında yaptığı erken seçim çağrısı, öte yanda Kemal Derviş’in iktidarın temelini oluşturan DSP’yi parti içi sorunlara çekmesi tetikleyecektir.
Gerçekten de 3 Kasım’da erken seçime gidilecek ve tarihler 20 Mart 2003’ü gösterdiğinde ABD Saddam’a karşı harekete geçerken Ecevit başbakanlıktan düşmüş olacaktır.
Türk tarihi böylesi hassas bir süreçte ortaya çıkan Bahçeli’nin erken seçim çağrısı ile kemal Derviş’in DSP’ye karşı almış olduğu pozisyonu elbet değerlendirecektir…
Erdal Sarızeybek
Araştırmacı Yazar
Büyük Suikast/ Kürt Gerçeğinde Bilmediklerimiz
